Umowa zlecenie a ZUS (2026) — kiedy bez, kiedy z
Umowa zlecenie w JDG w 2026 roku. Kiedy bez składek ZUS, kiedy obowiązkowe ZUS, składka zdrowotna, umowy ze studentami i uczniami do 26 r.ż.
Umowa zlecenie to popularny sposób na zatrudnienie w JDG bez pełnych kosztów etatu. Ale ZUS albo odliczasz, albo nie — i błąd kosztuje tysiące w karach.
Wielu przedsiębiorców zatrudnia na zlecenie studentów bez ZUS (legalne do 26 r.ż.), ale zapomina, że dla osób powyżej 26 lat ZUS jest obowiązkowy. Inni myślą, że „zlecenie = brak ZUS" zawsze — to mit.
W tym przewodniku tłumaczę zasady umowy zlecenie a ZUS w 2026 roku.
Kiedy zlecenie BEZ ZUS?
Umowa zlecenie a ZUS — kiedy płacisz, a kiedy nie?
Umowa zlecenie to najbardziej elastyczny typ zatrudnienia w Polsce. Zależnie od tego, kto jest zleceniobiorcą i jaka jest kwota, składki ZUS mogą wynosić 0 zł lub pełne ~20,48% + 9% zdrowotnej.
Drzewo decyzyjne: czy ZUS obowiązuje na umowie zlecenie?
Pełne porównanie typów umów
Koszty przy wynagrodzeniu 5 000 zł brutto (gdzie dotyczy). PIT, ZUS i zdrowotna po stronie pracownika i pracodawcy.
| Typ umowy | ZUS społeczne | Zdrowotna | PIT | Koszt pracodawcy |
|---|---|---|---|---|
| Umowa o pracę Pełne ZUS, pełna zdrowotna, pełny PIT, FGŚP | Pełny ZUS | 9% | 12% | 6029,00 zł |
| Zlecenie (student <26) Zwolnienie z ZUS, zdrowotnej i PIT (ulga PIT-0 dla młodych) | 0% | 0% | 0% | 5000,00 zł |
| Zlecenie (z ZUS) Pełne ZUS, zdrowotna 9%, PIT wg skali | Pełny ZUS | 9% | 12% | 5000,00 zł |
| Umowa o dzieło Brak ZUS, brak zdrowotnej, PIT 12% lub 50% kosztów | Nie | Nie | 12% | 5000,00 zł |
Najważniejsze: Umowa zlecenie ze studentem <26 r.ż. to jedyne w Polsce rozwiązanie, gdzie ani pracodawca, ani pracownik nie płacą ani grosza ZUS, PIT ani zdrowotnej. Ale uwaga: tylko jeden z tych trzech zwolnień można stosować do tego samego zleceniobiorcy jednocześnie — sprawdź, czy nie masz już innego zlecenia.
Chcesz zoptymalizować koszty zatrudnienia w swojej firmie?
Porozmawiajmy →Zwolnienie studenckie <26: art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej + zwolnienie z PIT (PIT-0). Próg niskich dochodów: 255,68 zł/mies. = połowa minimalnej podstawy (50% z 1 441,80 zł × 2 = 2 883,60 zł... w praktyce połowa 30% minimalnego wynagrodzenia). Składka zdrowotna 9% obowiązkowa dla umowa zlecenie bez zwolnienia. Stan na 2026 r.
Zlecenie bez składek ZUS społecznych i zdrowotnej jest legalne w kilku przypadkach:
1. Student/uczeń do 26 roku życia
- Brak ZUS społecznych
- Brak PIT (do limitu 85 528 zł/rok)
- Brak składki zdrowotnej
- 100% legalne — ale tylko do ukończenia 26 lat
2. Spółdzielnia socjalna
Dla członków spółdzielni socjalnej — ZUS obniżony lub brak.
3. Jedno zlecenie do 255,68 zł/mies.
Jeśli łączna kwota wypłat na jedno zlecenie nie przekracza 255,68 zł/miesiąc — brak ZUS.
Kiedy ZUS obowiązkowy?
Dla każdego zleceniobiorcy, który nie jest studentem/uczniem do 26 r.ż.
Składki ZUS na zleceniu:
- Emerytalna: 19,52% (zleceniodawca 9,76% + zleceniobiorca 9,76%)
- Rentowa: 8,00% (4% + 4%)
- Chorobowa: 2,40% (dobrowolna)
- Zdrowotna: 9%
- Fundusz Pracy: 2,40% (jeśli zlecenie powyżej 2,5× minimalna płaca)
Przykład: zlecenie 3 000 zł brutto (osoba powyżej 26 lat)
- ZUS społeczny (~20,48%): ~614,40 zł
- Składka zdrowotna (9%): 270 zł
- Fundusz Pracy (2,45%): 73,50 zł
- Koszt pracodawcy: 3 000 + 614,40 + 73,50 = 3 687,90 zł
- Netto zleceniobiorcy: ~2 200 zł
Zlecenie a etat — porównanie kosztów
| Element | Umowa o pracę | Umowa zlecenie (bez ZUS, student) | Umowa zlecenie (z ZUS) | |---|---|---|---| | ZUS społeczny | ~20,48% | 0% | ~20,48% | | Zdrowotna | 9% | 0% | 9% | | Fundusz Pracy | 2,45% | 0% | 2,45% | | PPK | obowiązkowe | brak | brak | | PIT | 12%/32% | 0% (do 26 r.ż.) | 12%/32% |
Student po 26 roku życia
Jeśli student kończy 26 lat — ZUS staje się obowiązkowy od następnego dnia. Musisz zgłosić go do ZUS.
Pułapka: Wielu przedsiębiorców zapomina o tym — i ZUS nakłada kary za brak zgłoszenia.
Zlecenie a ryczałt
Na ryczałcie możesz zatrudniać na zlecenie. Wynagrodzenie zleceniobiorcy odliczasz od przychodu (jak każdy koszt pracownika).
Ale: czy się to opłaca? Zależy od Twojego przychodu i kosztów.
Pułapki i najczęstsze błędy
1. Brak zgłoszenia do ZUS po 26 r.ż.
Student kończy 26 lat → ZUS obowiązkowy. Brak zgłoszenia = kary.
2. Myślenie "zlecenie = brak ZUS"
Nieprawda. Brak ZUS dotyczy tylko studentów/uczniów do 26 r.ż. i zleceń do 255,68 zł/mies.
3. Umowa o dzieło przekwalifikowana na zlecenie
ZUS może przekwalifikować umowę o dzieło (bez ZUS) na zlecenie (z ZUS), jeśli oceni, że to w rzeczywistości zlecenie.
4. Brak PIT-2
Zleceniobiorca może złożyć PIT-2 u Ciebie — 300 zł/mies. mniej podatku. Jeśli go nie wiesz o tym — pracownik traci ulgę.
5. Złe obliczenie składki zdrowotnej
Składka zdrowotna (9%) jest obowiązkowa na zleceniu z ZUS (dla osób powyżej 26 lat).
FAQ
Czy zlecenie bez ZUS jest legalne?
Tak, dla studentów/uczniów do 26 r.ż. i zleceń do 255,68 zł/mies.
Czy muszę zgłosić studenta do ZUS?
Nie, jeśli ma poniżej 26 lat. Jeśli kończy 26 lat — ZUS obowiązkowy.
Ile kosztuje zlecenie 3 000 zł (osoba powyżej 26 lat)?
Pracodawca płaci ~3 687,90 zł (brutto 3 000 + ZUS ~687,90).
Czy zlecenie ma PPK?
Nie. PPK dotyczy tylko umowy o pracę.
Czy umowa o dzieło ma ZUS?
Nie. Ale ZUS może ją przekwalifikować na zlecenie w razie kontroli.
Potrzebujesz pomocy z umowami?
Prowadzę księgowość JDG z zatrudnieniem — umowy zlecenie, ZUS, PIT-2, deklaracje. Od 49 zł + VAT miesięcznie.
Odpisz na [email protected] lub zajrzyj na oxyok.com/pl.
Uwaga: Zlecenie bez ZUS: studenci/uczniowie do 26 r.ż. lub zlecenia do 255,68 zł/mies. Powyżej 26 r.ż.: ZUS obowiązkowy (~20,48% + zdrowotna 9%). Przed podjęciem decyzji skonsultuj się z księgowym.
Masz pytania o księgowość?
Prowadzę księgowość jednoosobowych firm od 49 zł + VAT miesięcznie.
Napisz do mnie