Biegły rewident a JDG w 2026 roku — pełne księgi i badanie sprawozdania

Kiedy JDG przechodzi na księgi rachunkowe i kiedy sprawozdanie wymaga badania: próg 2,5 mln EUR oraz test 2 z 3 progów audytu.

JDG nie potrzebuje biegłego rewidenta tylko dlatego, że prowadzi działalność. Najpierw trzeba ustalić, czy ma obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych, a następnie — niezależnie — czy jej roczne sprawozdanie spełnia kryteria obowiązkowego badania.

Dwa odrębne progi

Próg pełnych ksiąg decyduje, czy przedsiębiorca będący osobą fizyczną może zostać przy KPiR lub ewidencji przychodów.
Progi badania decydują, czy sprawozdanie finansowe jednostki prowadzącej księgi rachunkowe musi zbadać firma audytorska.

Przekroczenie pierwszego progu nie oznacza automatycznie obowiązkowego audytu.

Próg pełnych ksiąg

Od 2025 roku ustawowy limit wynosi równowartość 2,5 mln EUR przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za poprzedni rok obrotowy.

Do przeliczenia stosuje się średni kurs NBP z pierwszego dnia roboczego października roku poprzedzającego dany rok obrotowy.

Nie należy stosować starego progu 2 mln EUR ani przypadkowego kursu z końca roku.

Po osiągnięciu lub przekroczeniu limitu JDG prowadzi księgi rachunkowe od następnego roku. Przedsiębiorca poniżej limitu może wybrać pełne księgi dobrowolnie po spełnieniu wymogów zgłoszeniowych.

KPiR a ryczałt

Próg ustawy o rachunkowości nie jest jedynym limitem wpływającym na formę ewidencji. Ryczałt ma własny limit przychodów i warunki, a podatnicy prowadzący określone rodzaje działalności mogą być wyłączeni niezależnie od progu pełnych ksiąg.

Nie należy pisać, że każda JDG po przekroczeniu 2,5 mln EUR automatycznie przechodzi z ryczałtu dokładnie na KPiR lub odwrotnie — skutkiem jest obowiązek ksiąg rachunkowych, a forma PIT wymaga osobnej analizy.

Kiedy sprawozdanie podlega badaniu

Dla pozostałych jednostek, które nie są objęte badaniem z samego statusu, obowiązek powstaje, gdy w poprzednim roku obrotowym spełniły co najmniej dwa z trzech warunków:

średnioroczne zatrudnienie co najmniej 50 etatów,
suma aktywów bilansu na koniec roku co najmniej równowartość 3,125 mln EUR,
przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów co najmniej równowartość 6,25 mln EUR.

Progi zostały podwyższone dla lat obrotowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2024 roku. Stare wartości 2,5 mln EUR aktywów i 5 mln EUR przychodów nie są właściwe dla badania sprawozdania za 2026 rok.

Czy test 2 z 3 może dotyczyć JDG

Tak. Jeżeli JDG prowadzi księgi rachunkowe i przygotowuje sprawozdanie na podstawie ustawy o rachunkowości, może znaleźć się w kategorii „pozostałych jednostek” objętych testem 2 z 3.

Nieprawidłowe jest twierdzenie, że test dotyczy wyłącznie spółek, a nigdy osoby fizycznej prowadzącej działalność.

Jak przeliczać progi audytu

Kwoty w euro przelicza się na złote według średniego kursu NBP z dnia bilansowego dla aktywów i przychodów, zgodnie z regułą ustawy o rachunkowości.

Nie należy używać tego samego kursu co dla progu pełnych ksiąg. Są to dwa różne mechanizmy i daty przeliczenia.

Przykład bez fałszywej dokładności

JDG prowadząca księgi rachunkowe ma:

zatrudnienie poniżej 50 etatów,
aktywa powyżej progu,
przychody powyżej progu.

Spełnia dwa warunki, więc jej sprawozdanie może podlegać obowiązkowemu badaniu mimo zatrudnienia poniżej 50 osób.

Jeżeli przekracza tylko przychody, ale nie aktywa ani zatrudnienie, test 2 z 3 nie jest spełniony.

Kto wybiera audytora

Firmę audytorską wybiera organ zatwierdzający sprawozdanie albo inny organ wskazany w umowie, statucie lub przepisach. Kierownik jednostki nie powinien sam wybierać audytora, jeżeli ustawa przypisuje wybór innemu organowi.

W JDG trzeba dopasować procedurę do struktury jednostki i przepisów ustawy.

Termin umowy

Umowę zawiera się na czas umożliwiający udział firmy audytorskiej w inwentaryzacji istotnych składników majątkowych i wykonanie badania przed zatwierdzeniem sprawozdania.

Przy badaniu ustawowym pierwsza umowa z firmą audytorską musi obejmować co najmniej dwa lata, zgodnie z art. 66 ust. 5 ustawy o rachunkowości. Nie warto czekać do dnia sporządzenia sprawozdania.

Dobrowolne badanie

JDG może zlecić badanie dobrowolnie, na przykład przed:

sprzedażą przedsiębiorstwa,
wejściem inwestora,
dużym finansowaniem,
przekształceniem,
uporządkowaniem ksiąg po szybkim wzroście.

Dobrowolne badanie nie zmienia progów ustawowych, ale może zwiększyć wiarygodność danych.

Najczęstsze błędy

Stosowanie progu pełnych ksiąg 2 mln EUR.
Uznanie przekroczenia 2,5 mln EUR za automatyczny audyt.
Użycie starych progów 2,5/5 mln EUR dla testu badania.
Twierdzenie, że test 2 z 3 nigdy nie dotyczy JDG.
Użycie jednego kursu do obu rodzajów progów.
Porównywanie przychodu brutto z niewłaściwą definicją ustawową.
Wybór firmy audytorskiej zbyt późno.
Mylenie biegłego rewidenta z księgowym prowadzącym księgi.

FAQ

Przychody za 2025 rok wyniosły dokładnie 10 646 500 zł. Czy od 2026 roku potrzebuję pełnych ksiąg?

Tak, jeżeli chodzi o przychody objęte właściwym ustawowym limitem. Dla 2026 roku 2,5 mln EUR odpowiada 10 646 500 zł; osiągnięcie tej kwoty już wystarcza. Sam obowiązek pełnych ksiąg nie oznacza jednak obowiązkowego badania sprawozdania.

Który rok sprawdzam, ustalając obowiązek badania sprawozdania za 2026 rok?

W teście 2 z 3 sprawdzasz dane za poprzedni rok obrotowy. Przy roku kalendarzowym są to dane za 2025 rok: średnioroczne zatrudnienie w pełnych etatach, aktywa na koniec roku i właściwie ustalone przychody netto ze sprzedaży. Dla kwot w euro stosujesz kurs NBP na dzień bilansowy tego poprzedniego roku.

Czy odsetki od lokaty doliczam do przychodów przy progu audytu 6,25 mln EUR?

W zwykłej JDG stosującej ustawę o rachunkowości odsetek ujętych jako przychody finansowe nie doliczasz do tego progu. Obecny art. 64 ust. 1 pkt 4 lit. c obejmuje przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów, zgodnie z definicją ustawową. Stara formuła obejmująca także operacje finansowe nie jest właściwa dla tego testu.

Czy z umową o badanie mogę poczekać do sporządzenia sprawozdania?

Umowę trzeba zawrzeć tak wcześnie, aby firma audytorska mogła uczestniczyć w inwentaryzacji znaczących składników majątku. Czekanie do sporządzenia sprawozdania może to uniemożliwić. Przy badaniu ustawowym pierwsza umowa obejmuje co najmniej dwa lata, zgodnie z art. 66 ust. 5 ustawy o rachunkowości.

Źródła

Potrzebujesz przygotować księgi do badania?

Oxyok porządkuje ewidencję JDG, uzgadnia dokumenty i przygotowuje dane dla księgowego lub audytora. Zakres i cena pełnych ksiąg są ustalane indywidualnie.

Napisz do Pawła.

Materiał ma charakter ogólny. Obowiązek zależy od definicji przychodów, kursów, statusu jednostki i danych z poprzedniego roku.