Praca przez agencję zagraniczną: prowizja, VAT-UE i reverse charge

W poprzednim poście pisałem, że usługi opieki nad seniorami są zwolnione z VAT bez limitu obrotu (art. 43 ust. 1 pkt 23). Ale jeśli pracujesz przez zagraniczną agencję opiekuńczą — niemiecką, holenderską, austriacką — to zwolnienie to tylko połowa historii. Druga połowa to import usług i reverse charge.

Jak to działa w praktyce

Pracujesz jako polskie JDG. Świadczysz opiekę w Niemczech przez agencję (np. Promedica24). Agencja znajduje podopiecznych, organizuje logistykę, pobiera prowizję.

Z perspektywy VAT:

• Twoje usługi opiekuńcze — zwolnione z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 23). To się nie zmienia.
• Prowizja agencji — to usługa, którą agencja (podmiot zagraniczny) świadczy dla Ciebie (polski podatnik). Miejscem świadczenia jest Polska (art. 28b ustawy o VAT). To jest import usług.

Reverse charge — co to znaczy

Normalnie VAT na fakturze od polskiego dostawcy płaci dostawca. Przy imporcie usług mechanizm jest odwrócony (reverse charge): to Ty — odbiorca usługi — naliczasz VAT od prowizji agencji i rozliczasz go w swoim JPK_V7M.

Mechanika:

1. Agencja wystawia fakturę bez VAT (bo dla niemieckiego podatnika usługa jest poza jego systemem VAT)
2. Ty sam naliczasz polski VAT od kwoty prowizji (23%)
3. Wpisujesz to do JPK_V7M jako VAT należny (import usług)
4. Jednocześnie wykazujesz ten sam VAT jako VAT naliczony (odliczenie)

Pułapka: brak prawa do odliczenia

I tu jest haczyk. Prawo do odliczenia VAT naliczonego przysługuje tylko w zakresie, w jakim zakupy służą czynnościom opodatkowanym (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT).

Twoje usługi opieki są zwolnione z VAT — więc nie są czynnościami opodatkowanymi. Oznacza to, że VAT od prowizji agencji naliczasz (jako import usług), ale nie możesz go odliczyć. Staje się Twoim kosztem.

W praktyce:

• VAT 23% od prowizji agencji = koszt działalności (KPiR, kolumna 13 — pozostałe wydatki)
• W JPK_V7M wykazujesz import usług (VAT należny), ale bez odliczenia

VAT-UE — rejestracja obowiązkowa

Nawet jeśli nie jesteś czynnym podatnikiem VAT (bo korzystasz ze zwolnienia z art. 43), import usług zagrażony wymaga rejestracji VAT-UE.

To jest osobna rejestracja — nie stajesz się „vatowcem" w pełnym sensie. Rejestrujesz się jako podatnik VAT-UE wyłącznie dla celów importu usług (art. 97 ust. 11 ustawy o VAT). Twoje usługi opieki nadal są bez VAT.

Jak się zarejestrować:

1. Formularz VAT-R (zgłoszenie rejestracyjne)
2. Wpis w polu 36: „zgłoszenie do celów VAT-UE"
3. Urząd Skarbowy wydaje NIP-UE
4. Od tego momentu składasz JPK_V7M z wykazanym importem usług

Co się dzieje w JPK_V7M

Co miesiąc (do 25. dnia miesiąca po miesiącu, w którym otrzymałeś fakturę od agencji) wykazujesz:

• Część ewidencyjna (VAT należny): import usług — kwota prowizji, stawka 23%, kwota VAT
• Część ewidencyjna (VAT naliczony): ten sam VAT, ale z oznaczeniem „bez prawa do odliczenia" (bo służy czynnościom zwolnionym)

To zero-jedynka: VAT należny = VAT naliczony, ale bez odliczenia. Efekt: dopłacasz VAT do US, ale odliczasz go w kosztach PIT.

Sprawa z życia — przykład z liczbami

Opiekunka pracuje przez agencję niemiecką. Agencja pobiera 500 € prowizji miesięcznie.

• Kurs EUR/PLN (średni NBP): ~4,30
• Prowizja: 2 150 zł
• VAT 23%: 494,50 zł
• Wpisanie do JPK_V7M: VAT należny 494,50 zł, VAT naliczony 494,50 zł (bez odliczenia)
• Wpisanie do KPiR (kol. 13): 2 150 zł + 494,50 zł = 2 644,50 zł (całość jako koszt)

Efekt: 494,50 zł VAT dopłacasz do US, ale wliczasz w koszty PIT (obniża podatek dochodowy).

Częste błędy

1. „Nie jestem vatowcem, więc nic nie rozliczam" — błąd. Import usług wymaga VAT-UE i JPK nawet przy zwolnieniu podmiotowym.
2. Odliczanie VAT od prowizji — nie można, bo usługi opieki są zwolnione.
3. Brak rejestracji VAT-UE — US może to sprawdzić przy kontroli, kary są realne.
4. Faktura od agencji bez VAT i brak reverse charge — to najczęstszy błąd. Faktura bez VAT od zagranicznego kontrahenta = sygnał, że to Ty musisz rozliczyć VAT.

Podstawa prawna

Ustawa o VAT — Dz.U. 2025 poz. 775 t.j.:

• art. 28b — miejsce świadczenia usług (import usług, reverse charge)
• art. 43 ust. 1 pkt 23 — zwolnienie usług opieki
• art. 86 ust. 1 — prawo do odliczenia (tylko dla czynności opodatkowanych)
• art. 97 ust. 11 — rejestracja VAT-UE dla celów importu usług
• art. 103 ust. 1 — obowiązek składania deklaracji VAT

Interpretacje indywidualne — Dyrektor KIS konsekwentnie potwierdza, że prowizja zagranicznej agencji opiekuńczej stanowi import usług dla polskiego JDG. Aktualne interpretacje znajdziesz w EUREKA (wyszukaj: „import usług opieka" albo „reverse charge agencja").

Uwaga: interpretacje indywidualne chronią tylko podatnika, który o nie wystąpił — nie są powszechnie wiążące.

---

Prowadzę księgowość jednoosobowych firm opiekuńczych, w tym rozliczenia z agencjami zagranicznymi. Jeśli pracujesz przez Promedica24, Carework czy inną agencję — napisz, sprawdzę, czy masz to dobrze ustawione. Pierwszy miesiąc bez opłat.