Polecenia przełożonego i podstawowe obowiązki pracownika
Sumienna i staranna praca, granice obowiązku wykonywania poleceń oraz obowiązki dotyczące porządku, bezpieczeństwa, mienia i poufności.
Pracownik ma obowiązek wykonywać swoją pracę sumiennie i starannie. Obowiązek stosowania się do poleceń przełożonych ma jednak określone granice: polecenia muszą dotyczyć pracy i nie mogą być sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę. Tak ujmuje tę zasadę Państwowa Inspekcja Pracy w części „Obowiązki pracownika”.
Ten poradnik dotyczy obowiązków pracownika. Nie służy kwalifikowaniu współpracy B2B lub zlecenia ani ocenie zgodności konkretnego polecenia z prawem.
Polecenia przełożonego: dwa ograniczenia obowiązku
W opisie obowiązku wykonywania poleceń trzeba zachować łącznie oba ograniczenia wskazane przez PIP:
- Związek z pracą — chodzi o polecenia przełożonych dotyczące pracy.
- Brak sprzeczności z prawem lub umową o pracę — obowiązek dotyczy poleceń, które nie są sprzeczne ani z przepisami prawa, ani z umową o pracę.
Nie jest to zatem nieograniczony obowiązek posłuszeństwa. Samo wskazanie, że polecenie pochodzi od przełożonego, nie oddaje pełnej zasady opisanej przez PIP: nie można pomijać jego związku z pracą ani warunku braku sprzeczności z prawem lub umową o pracę.
Czas pracy, regulamin i porządek
PIP wymienia w szczególności obowiązek przestrzegania:
- czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy;
- regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku.
To zestawienie obowiązków, nie instrukcja prowadzenia ewidencji czasu pracy.
Bezpieczeństwo i ochrona przeciwpożarowa
Pracownik ma obowiązek przestrzegać przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów przeciwpożarowych. Należy zachować oba elementy dotyczące BHP: zarówno przepisy, jak i zasady.
W tym poradniku nie opisujemy procedur szkoleń BHP ani oceny ryzyka.
Dobro zakładu pracy i ochrona mienia
Do obowiązków wskazanych przez PIP należą również dbanie o dobro zakładu pracy oraz ochrona jego mienia.
Poufność: nie każda informacja jest objęta tym samym opisem
PIP wymienia dwa obowiązki dotyczące tajemnicy:
- zachowanie w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę;
- przestrzeganie tajemnicy określonej w umowie i przepisach.
Nie należy zastępować tego opisu ogólnym zakazem ujawniania każdej informacji o pracy. W pierwszym punkcie istotny jest warunek możliwego narażenia pracodawcy na szkodę, a w drugim — zakres tajemnicy określonej w umowie i przepisach. Ten poradnik nie rozstrzyga, czy konkretna informacja podlega ochronie.
Zasady współżycia społecznego
Pracownik ma także obowiązek przestrzegać w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego. Jest to kolejny obowiązek wymieniony w zestawieniu PIP, obok obowiązków dotyczących organizacji pracy, bezpieczeństwa, mienia i tajemnicy.
Dobrowolna lista organizacyjna
Dla uporządkowania treści polecenia możesz dobrowolnie przygotować krótką notatkę obejmującą:
- treść zadania przekazanego przez przełożonego;
- ustalenia dotyczące sposobu wykonania, jeśli zostały przekazane;
- odpowiednie postanowienia umowy o pracę dotyczące zadania;
- kwestie organizacyjne wymagające doprecyzowania.
To wyłącznie rekomendacja organizacyjna, a nie dodatkowy obowiązek prawny, test legalności polecenia ani procedura odmowy jego wykonania. Sporządzenie takiej notatki nie przesądza o zgodności konkretnego działania z prawem.
Najważniejsza zasada
Sumienna i staranna praca oraz stosowanie się do poleceń przełożonych nie oznaczają bezwarunkowego posłuszeństwa: polecenia muszą dotyczyć pracy i nie mogą być sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę. Przy opisywaniu poufności równie ważne jest zachowanie zakresu wskazanego przez PIP, zamiast rozszerzania go na każdą informację.